10.04.2020 / Eğitim

3. jeolojik zamanda oluşan Kuzey ve Güney baskıları ile 4. jeolojik zamanda oluşan volkanik olaylar sonucu Türkiye’nin dağları oluşmuştur.

1. jeolojik zamanda Zonguldak’ta ortaya çıkan taş kömürleri oluşmuştur. Ayrıca masif yani zemini sağlam olan bölgeler de ortaya çıkmıştır.

1. jeolojik zamanda oluşan araziler, 2. jeolojik zamanda dış kuvvetlerce aşınmış ve Anadolu düz bir zemin (Peneplen) şeklini almıştr.

Masif Alanlar

Trakya’da bulunan Yıldız (Istıranca) Dağları Masifi, Akdeniz’de bulunan Alanya – Anamur Masifi ve Güneydoğu Anadolu’da bulunan Mardin Masifi günümüzde halen özelliği korumaktadır. Bu üç bölgenin zeminlerinin sağlam olmalarından dolayı deprem riski çok azdır.

Ege’de bulunan Saruhan – Menteşe (Menderes) Masifi, Kastamonu’da bulunan Daday – Devrekâni Masifi, İç Anadolu’da bulunan Kırşehir Masifi ve Doğu Anadolu’da bulunan Bitlis Masifi özelliklerini yitirmişlerdir.

Türkiye’nin dağlarının oluşumu ise 3. jeolojik zamanda başlamıştır. Bu zaman içerisinde Kuzey’de Avrupa ve Güney’de Afrika birbirlerine yaklaşmaya başlamıştır. Arada kalan Türkiye’de ise, yaşadığı sıkışma sonucunda dağlar oluşmaya başlamıştır. İsviçre’nin Alp Dağları’ndan Hindistan’daki Himalaya Dağları’na kadar uzanan içerisinde Türkiye’nin de oluştuğu Alp – Himalaya dağları da bu dönemde oluşmuştur.

Türkiye, yeryüzü şekli olarak bugünkü halini 4. jeolojik zamanda almıştır. Bu zaman içerisinde Türkiye, yükselme yaşamış ve Batı’dan Doğu’ya doğru gidildikçe yükselti artmıştır. Yükselme sırasında Ege Denizi bölgesinde bulunan Egeid Karası çökmüş ve Akdeniz’in suları buraya akarak Ege Denizi’ni oluşturmuştur.

3. jeolojik zamanda göl olan Karadeniz, 4. jeolojik zamanda İstanbul ve Çanakkale boğazlarının oluşumu ile deniz halini almıştır. Kıbrıs ise Anadolu’dan koparak ayrı bir ada olmuştur. Türkiye, 3. ve 4. jeoloji zamanlarda gelişimini tamamladığı için genç ülke adını almaktadır.

Genç bir ülke olan Türkiye, 4. jeolojik zamanda yaşadığı yükselme sonucu ortalama yükseltisi fazladır. Fiziki haritalarda kahverengi tonlarının fazla olması da bu yüzdendir. En yüksek yükselti Doğu Anadolu, en az yükselti ise Marmara Bölgesi’nde görülmektedir.

Orojenik ve Volkanik Dağlar

Kuzey’den ve Güney’den gelen baskılar sonucunda kıvrım ve kırık dağlar meydana gelmiştir. Yer altında bulunan magmaların yeryüzüne çıkması ile de volkanik dağlar oluşmuştur.

Yaşanan kırılmalar sonucunda yüksekte kalan kısma horst (dağ), alçakta kalan kısma ise graben (ova) adı verilmiştir. Türkiye’de kırılma sonucu oluşan dağlar çoğunlukla Ege Bölgesi’nde yer almaktadır.

Türkiye’de aktif olan volkanik dağ bulunmamaktadır. Volkanik dağ ve şekiller ise en çok Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer almaktadır. İkinci sırada İç Anadolu Bölgesi yer almaktadır.

Kaynak: Benim Hocam Yayınları